Deskundig
Veel ervaring
Gespecialiseerd
Geavanceerde materialen
Duurzaam
Kwaliteit
Contact

Het gaat om het gat

Het is al weer aantal jaren geleden dat ik benaderd werd met de vraag: “hoe kan ik een mooi rond gat boren in aluminium uit de hand?” Het ging om de bevestiging van Hi-loc verbindingselementen. Er was namelijk gebleken bij de fabricage dat de gaten eigenlijk voor een groot deel buiten de tolerantie van de Hi-locs zaten.

Normale boren

Om de vraag goed te beantwoorden moet ik wat meer vertellen over boren. Als je gaat boren met een gewone boor van 5 mm uit de hand dan is het gat tussen  de 5,1 en 5,2 als je strak boort. Het gat is niet echt rond maar driekantig. Als je met een machine boort wordt het wat beter, je komt dan op een H11 tolerantie op zijn best. Zou je het met een volhardmetaal boor doen op een machine kun je nog wat meer bereiken. En op de machine kun je met een drielippenboor een h7 bereiken. Maar met een gewone boor uit de hand is het dus een kwestie van geluk of je binnen de tolerantie komt.

Bij deze klant is het niet mogelijk om met een machine te boren omdat de onderdelen ter plaatse bij de montage worden geboord en verbonden met de Hi-loc. Soms kun je voorboren, maar dan nog is het tweede gat niet binnen specificatie. 25 jaar heeft men de producten geleverd waarvan men kon vermoeden dat de gaten niet 100% waren. De nieuwe engineers willen echter niet op deze manier verder.

Dubbel marge boren

Gelukkig is dit niet een onbekend fenomeen. In de vliegtuigindustrie heeft men intussen boren ontwikkeld voor het beter boren ten behoeve van Hi-locs. Dit is de zogenaamde dubbel marge boor. Waar zit het verschil?  Bij fig 1 zie je een enkel marge boor. Deze eerste marge zorgt voor het snijden in het materiaal en zorgt voor een beetje geleiding en loopt dan vrij. Fig 2 is de dubbel marge boor.  

Hier zie je dat je eerst de snijkant marge hebt, dan een vrijloop en dan nog een extra marge. Ik hoef niet uit te leggen dat je hierdoor meer geleiding hebt in je geboorde gat en dat de boor veel minder kans heeft om te slingeren. Fig 3 laat zien hoe dit er in de praktijk uit ziet. De tweede marge snijdt dus niet maar zorgt uitsluitend voor geleiding in het gat.

Dit is niet het enige. Als je namelijk met een gewone boor gaat boren, dat deze een beetje gaat zoeken als je begint. Hij loopt als het ware even weg uit het midden. Er wordt veel gedaan met het hart van de boor, want als je deze zo klein mogelijk maakt ( split point) dan wordt dit slingeren minder en zal de boor nauwkeuriger boren. Daarom voorzien we de boren van een korte pilot boor voor de uiteindelijke maat. Dus voordat de boor de eindmaat gaat boren , boren we voor met een kleinere diameter. Je ziet dit in fig 4.

Uitvoerig getest

Voor we de boren in de productie gingen inzetten hebben we uitvoerige testen uitgevoerd, om er zeker van te zijn dat de geboden oplossing ook werkt. We hebben eerst geboord met de normale boren die gebruikt werden in productie en deze gemeten. Hierbij is gekeken naar de maat , de rondheid en het oppervlak. Hetzelfde met de dubbel marge boren. Het verschil was enorm. Bij de normale boren was 40 tot 50% buiten de tolerantie  ( te groot) , de gaten waren niet rond en het oppervlak matig. Bij de dubbel marge boren waren alle gaten binnen de tolerantie, was het gat rond en het oppervlak heel mooi.

Twee jaar verder

We zijn nu twee jaar verder en we hebben honderden gaten geleverd. En de gaten zijn geen zorg meer voor de engineers. Deze kunnen nu hun tijd besteden aan andere problemen. Vandaag is er weer een levering boren gedaan en kan men de nieuwe reeks producten gaan produceren.

Bij ons gaat het dus om het gat en niet om de boor.

Joop Lahm

About the author

Leave a Reply

Meest recente berichten